تحلیل فضایی محدوده ایستگاه‌های متروی کلانشهر تهران با استفاده از اصول توسعه حمل‌ونقل همگانی (TOD)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

رشد جمعیت شهرها در کنار توسعه‌ی کالبدی پراکنده و توزیع نامتوازن کاربری‌ها و تراکم‌ها، موجب طولانی شدن سفرها شده است و شهرها را با مشکلاتی چون ناکارآمدی سیستم‌های حمل‌ونقل، کمبود دسترسی به خدمات و فاصله میان عرصه‌های کار و سکونت و پیامدهای ناشی از ترافیک مواجه نموده است. یکی از راهکارهایی که به منظور کاهش سهم سفرهای شخصی و بهره‌برداری از سایر روش‌های حمل‌ونقلی در کنار افزایش کارآمدی استفاده از فضا مطرح شده «توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی» است. با وجود اهمیت «توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی»، تحلیل یکپارچه‌ای از امکان‌پذیری به‌کارگیری این رویکرد به صورت فضایی انجام نشده است. لذا هدف اصلی این مقاله بررسی میزان تناسب محدوده ایستگاهی متروی کلانشهر تهران، جهت پیاده‌سازی اصول و معیارهای توسعه مبتنی بر حمل ونقل با به‌کارگیری روش تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل خوشه‌ای است. یافته‌های پژوهش مبین آن است که عوامل دسترسی به پهنه‌های متراکم سکونت، دسترسی به مراکز کسب‌و‌کار، دسترسی به خدمات و زیرساخت‌های شهری، دسترسی به حمل‌ونقل عمومی، دسترسی به کاربری مختلط و دسترسی به فضای سبز‌وباز به ترتیب بیشترین اهمیت را در کلانشهر تهران دارند. افزون بر آن، برخی از محدوده‌های ایستگاهی نیاز به تقویت ترکیب، تراکم و دسترسی داشته و این در حالی است که برخی از محدوده‌های ایستگاهی شرایط لازم برای تحقق توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی را ندارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات