بازخوانی کلّه‌منار شاه‌عباس در اصفهان بر اساس سفرنامه‌های دوره صفویه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده عمران و معماری، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران

3 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

در محله‌­ای از اصفهان که به پاشاخ مشهور است، سینه‌­به‌­سینه خاطراتی آمیخته با افسانه از بنایی به نام کلّه‌منار روایت می‌­شود. عنوان کلّه­‌منار یادآورِ پُشته­‌ساختن از سرهای کشته‌­های جنگ­ است؛ اما در این مورد نه از سر انسان، بلکه از استخوان­‌ها و کلّه­‌های حیواناتِ شکار شده توسط شاه‌­عبّاس ساخته شده است. با گذر سالیان، رخدادها و وقایعِ ویران­‌گر، کلّه­‌منار از بین رفته و جز ردّپای کم‌رنگی از آن در حافظه مردم برجای نمانده و همین امر بازخوانی این بنای منحصر به­ فرد را ضروری می­‌سازد. هدف پژوهش بازخوانیِ کلّه­‌منار اصفهان برای آشکارسازیِ ساختار کالبدی، سازنده و مکان تقریبی آن است و برای دست‌یابی به هدف، این پژوهشِ کیفی و بنیادی، با استفاده از روش ترکیبی و با رویکرد تفسیری- تاریخی و به‌­صورت بازخوانی تطبیقی انجام شده و به بررسی اسنادیِ نگاره­‌ها و سفرنامه­‌های صفوی، بر اساس دستورالعمل منشور لندن می‌‌­پردازد. یافته‌­ها نشان می‌­دهد کلّه‌­منار در کوچه مشیر یخچال و در همسایگی کاروانسرای ساروتقی و هندوها، در میان میدانی قرار داشته و کالبد آن ترکیبی از مناره‌­ای 26 متری و کوشکی شش­‌ضلعی با اضلاع 6 متری بوده و سازه‌­ای گِلی داشته که استخوان‌­ها و کلّه‌­های حیوانات درون آن فرو شده بودند. پوشش منار به­‌صورت نوارهایی به فاصله 1.5 متری بوده که استخوان­‌ها در آن حالت نیم‌­ستون­‌ها و کله­‌ها نقش سرستون را بازی می­‌کردند. این مناره دارای پلکان و نعلبکی با طارمیِ از جنس استخوان بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

نامه معماری و شهرسازی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 تیر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار