تحلیل فضایی محله‌های منطقه 10 شهر تهران از منظر پدیده اعیان‌سازی و نیروهای اثرگذار بر وقوع آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

چکیده

نوسازی نواحی فرسوده می‌تواند موجب افزایش قیمت مسکن، هزینه‌های تأمین خدمات و خرید کالا و استطاعت‌نا‌پذیری محله برای برخی از ساکنان شود. پیامد این وضعیت، پدیده اعیان‌سازی است؛ شرایطی که موجب خروج ناگزیر جمعیت کم‌درآمد ساکن و جایگزین شدن با طبقات متوسط و بالای درآمدی می‌شود. هدف این پژوهش تحلیل فضایی محله‌های منطقه 10 شهر تهران از منظر اعیان‌سازی و تبیین نیروهای اثرگذار بر وقوع آن است. فرایند روش‌شناسی مشتمل بر دو گام پیموده شد: نخست در سطح منطقه 10 شهرداری تهران -که بر اساس داده‌های فضایی سال 1400 یکی از منطقه‌های دارای بیشترین میزان نوسازی به نسبت مساحت کل منطقه است- برای بررسی در سطح محله انتخاب شد و با روش تصمیم‌گیری چندمعیاره الکتره محله‌هایی در این منطقه که بیشترین نشانه‌های وقوع اعیان‌سازی را دارند شناسایی شد. سپس اعتبار نتایج این تحلیل کمی با پرس‌وجو از مطلعین محلی موردسنجش قرار گرفت. در گام دوم با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان سازمان نوسازی شهر تهران، کارشناسان دفتر توسعه محلی منطقه 10 و اعضای هیأت‌علمی دارای تجربه در خصوص موضوع و روش تحلیل مضمون نیروهای اثرگذار بر وقوع اعیان‌سازی در محله‌های منتخب در مرحله نخست ردیابی و در سه سطح کلان (سیاست‌ها و اقدامات در سطح ملی)، میانی (سیاست‌ها و برنامه‌های شهری) و خرد (موارد خاص محدوده هدف) جمع‌بندی شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات